Την Τετάρτη 1 Ιουλίου 2026, η τρίτη ημέρα της επιτόπιας επαναξιολόγησης του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO Λαυρεωτικής αποτέλεσε μια ιδιαίτερα πλούσια διαδρομή στον γεωλογικό, μεταλλευτικό και πολιτιστικό πλούτο της περιοχής, αναδεικνύοντας με ξεχωριστό τρόπο τη βαθιά σύνδεση ανθρώπου και γης στη Λαυρεωτική.
Οι αξιολογήτριες της UNESCO, Naomi Foster και Leire Maria Barriuso Astigarraga, συνέχισαν το πρόγραμμα επισκέψεων, συνοδευόμενες από την επιστημονική ομάδα του Γεωπάρκου Λαυρεωτικής, σε μια ημέρα που συνδύασε υπόγεια μεταλλεία, σπάνια γεωλογικά φαινόμενα και σημαντικά πολιτιστικά τοπόσημα.
Πρώτος σταθμός ήταν ο Γρανοδιορίτης της Πλάκας, ένα μοναδικό πλουτωνικό μαγματικό σώμα ηλικίας περίπου 8 εκατομμυρίων ετών, το οποίο αποτελεί γεωλογικό «κλειδί» για την κατανόηση της εξέλιξης της Αττικής.
Ακολούθησε επίσκεψη στην Ιερά Μονή Αγίου Παύλου, όπου αναδείχθηκε η ιδιαίτερη σχέση της τοπικής γεωλογίας με την πολιτιστική και θρησκευτική δημιουργία, ακόμη και μέσα από τα φυσικά ορυκτά που χρησιμοποιήθηκαν στις αγιογραφίες του ναού.
Η διαδρομή συνεχίστηκε στη Μεταλλευτική Στοά Νο. 80, έναν από τους σημαντικότερους γεώτοπους της σύγχρονης μεταλλευτικής ιστορίας της Λαυρεωτικής. Εκεί, οι αξιολογήτριες βρέθηκαν στο αυθεντικό υπόγειο μεταλλευτικό περιβάλλον, ενημερώθηκαν για τη λειτουργία του ορυχείου της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου και γνώρισαν από κοντά τη «Φλέβα 80», μία από τις σημαντικότερες μεταλλοφορίες της περιοχής. Στο ίδιο σημείο παρακολούθησαν ντοκιμαντέρ για την υποβρύχια εξερεύνηση των πλημμυρισμένων στοών στις Σκληβές Πλάκας, το οποίο ανέδειξε μια σπάνια και εντυπωσιακή πτυχή της μεταλλευτικής ιστορίας.
Στο Ορυκτολογικό Μουσείο Καμάριζας, ο πρόεδρος του Μουσείου, κ. Δημήτρης Λουκάς, παρουσίασε τον πλούτο των τοπικών ορυκτών και την ιστορική συνέχεια της μεταλλευτικής δραστηριότητας, μέσα σε έναν χώρο-σύμβολο της βιομηχανικής κληρονομιάς της περιοχής.
Η ημέρα διατήρησε έντονα βιωματικό χαρακτήρα. Στη Δολίνη του Χάους και στην κοιλάδα της Σούριζας, οι αξιολογήτριες βρέθηκαν σε ένα τοπίο όπου η φύση και η ιστορία συνδέονται άρρηκτα. Εκεί τις υποδέχθηκαν και τις ξενάγησαν οι αρχαιολόγοι Ελένη Ασημάκου, Δήμητρα Κάη και Μαρία Στάθη, παρουσιάζοντας το εκτεταμένο αρχαίο μεταλλευτικό και μεταλλουργικό σύστημα της περιοχής.
Η διαδρομή συνεχίστηκε προς το Σούνιο, όπου η ίδια ομάδα συνόδευσε τις αξιολογήτριες στον εμβληματικό Ναό του Ποσειδώνα, ολοκληρώνοντας την ημέρα σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τοπία της Ελλάδας. Ο ναός, με τη μοναδική του θέση στο νοτιότερο άκρο της Αττικής, δεν αποτελεί μόνο μνημείο εξαιρετικής αρχιτεκτονικής αξίας, αλλά και έναν ιστορικό κόμβο άμεσα συνδεδεμένο με την ακμή της αρχαίας Αθήνας και την εκμετάλλευση των μεταλλείων της Λαυρεωτικής.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, οι αξιολογήτριες συνοδεύτηκαν από την επιστημονική ομάδα του Γεωπάρκου Λαυρεωτικής, αποτελούμενη από τη γεωλόγο και επιστημονική υπεύθυνη του Γεωπάρκου Λαυρεωτικής Ευγενία Μωραΐτη, τον Ηρακλή Κατσάρο, τον δρ. αρχαιολόγο Frank Hulek, τον γεωλόγο–γεωμορφολόγο και επιστημονικό σύμβουλο Ισίδωρο Καμπόλη και τη γεωλόγο και επιστημονική σύμβουλο Ρεγγίνα Κούτση.
